Choroba Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita

W Polsce żyje obecnie ponad 70 tysięcy osób z rozpoznaną nieswoistą chorobą zapalną jelit (ang. IBD – Inflammatory Bowel Diseases). Dwie najczęstsze to choroba Leśniowskiego-Crohna (ChLC) i wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG). Choć obie objawiają się biegunkami, bólem brzucha i zmęczeniem, są to zupełnie różne jednostki chorobowe – zarówno pod względem lokalizacji zmian, głębokości zapalenia, jak i długoterminowych konsekwencji. Rozróżnienie ich ma kluczowe znaczenie, bo inaczej wygląda leczenie i ryzyko powikłań.

Gdzie toczy się walka – kluczowa różnica anatomiczna

Choroba Leśniowskiego-Crohna może zaatakować każdy fragment przewodu pokarmowego – od jamy ustnej aż do odbytu. Najczęściej zajmuje końcowy odcinek jelita cienkiego (krętego) i początek jelita grubego, ale zmiany mogą być rozsiane „skokowo” – zdrowe fragmenty jelita przeplatają się z głębokimi owrzodzeniami i przetokami. Zapalenie jest transmuralne, czyli obejmuje wszystkie warstwy ściany jelita. To właśnie dlatego w ChLC tak często dochodzi do zwężeń, ropni i przetok (nawet między jelitem a pęcherzem moczowym czy pochwą).

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego jest znacznie bardziej „uporządkowane” – zmiany są ciągłe, zawsze zaczynają się od odbytnicy i rozprzestrzeniają się w kierunku jelita ślepego, nigdy nie wychodząc poza jelito grube. Zapalenie jest powierzchowne – dotyczy tylko błony śluzowej i warstwy podśluzówkowej. Dzięki temu rzadziej dochodzi do przetok czy zwężeń, ale za to znacznie częściej pojawia się toksyczne rozdęcie okrężnicy (megacolon toxicum) – stan zagrażający życiu.

Objawy wspólne i te, które pozwalają postawić diagnozę

Obie choroby dają biegunki (często z krwią), ból brzucha, utratę masy ciała i przewlekłe zmęczenie. Jednak są niuanse:

• W ChLC stolec rzadziej jest krwisty (krew pojawia się dopiero przy zajęciu okrężnicy), za to często występują objawy niedożywienia i niedobory witamin (zwłaszcza B12 i D) spowodowane złym wchłanianiem w jelicie cienkim.
• W WZJG krew w stolcu jest niemal regułą – od smużenia na papierze toaletowym po masywne krwawienia wymagające transfuzji.
• Przetoki odbytu, ropnie okołoodbytnicze i zmiany w górnym odcinku przewodu pokarmowego (np. afty w jamie ustnej) – to prawie wyłącznie domena ChLC.
• Silny parcie na stolec (tzw. tenesmus) i uczucie niepełnego wypróżnienia – typowe dla WZJG.

Leczenie – tu podobieństwa i dramatyczne różnice

Podstawą leczenia obu chorób są leki immunosupresyjne i biologiczne (infliksymab, adalimumab, wedolizumab, ustekinumab). W obu stosuje się też 5-ASA (mesalazyna), ale w ChLC jest ona znacznie mniej skuteczna.

Największa różnica dotyczy chirurgii. W WZJG usunięcie całego jelita grubego z wytworzeniem zbiornika jelitowego (tzw. J-pouch) daje szansę na wyleczenie – po operacji pacjent nie musi już brać leków przeciwzapalnych. W chorobie Leśniowskiego-Crohna operacja nigdy nie jest wyleczeniem – usuwa się tylko najbardziej zmieniony odcinek, a choroba prawie zawsze powraca w innym miejscu (nawet u 70–80% pacjentów w ciągu 10 lat).

Choroba Leśniowskiego-Crohna to przewlekłe ,nieswoiste zapalenie jelita ,które może dotyczyć dowolnego odcinka przewodu pokarmowego, od jamy ustnej po odbyt. Jest to schorzenie o charakterze autoimmunologicznym, charakteryzujące się występowaniem okresów zaostrzeń i remisji. 

WAŻNE RÓWNIEŻ : Suszone śliwki – tylko 6 sztuk dziennie wystarczy, by jelita działały jak szwajcarski zegarek .

Objawy choroby są nieswoiste i zależą od lokalizacji zmian zapalnych. Najczęstsze z nich to: 

• Bóle brzucha, często zlokalizowane w prawym podbrzuszu.
• Przewlekła biegunka (wodnista lub śluzowa).
• Utrata masy ciała i osłabienie.
• Gorączka.
• Zmiany okołoodbytnicze, takie jak przetoki czy ropnie.
• Objawy pozajelitowe, w tym zapalenie stawów, skóry, oczu, a także schorzenia wątroby lub dróg żółciowych. 

Dokładna przyczyna choroby Leśniowskiego-Crohna nie jest w pełni poznana, ale uważa się, że jest ona wynikiem interakcji czynników:

• Genetycznych (predyspozycje rodzinne).
• Środowiskowych (np. dieta, palenie tytoniu).
• Immunologicznych (nieprawidłowa odpowiedź układu odpornościowego na florę bakteryjną jelit).
  Stres nie jest bezpośrednią przyczyną, ale może wpływać na ujawnienie się i przebieg choroby.