Niedobór miedzi uszkadza układ nerwowy.

Wielu z nas kojarzy miedź przede wszystkim z instalacjami wodociągowymi czy monetami. Tymczasem ten niepozorny pierwiastek śladowy odgrywa fundamentalną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego. Najnowsze opracowania naukowe i obserwacje kliniczne pokazują, że zarówno jego niedobór, jak i nadmiar mogą prowadzić do poważnych zaburzeń neurologicznych – od problemów z równowagą po uszkodzenia rdzenia kręgowego.

WARTO PRZECZYTAĆ : Popularne leki mogą zmieniać jelita na lata.

Miedź – niezbędny kofaktor w komórkach nerwowych

Niedobór miedzi uszkadza układ nerwowy. Organizm dorosłego człowieka zawiera zwykle od 50 do 120 miligramów miedzi. Choć mózg stanowi zaledwie około 2 procent masy ciała, gromadzi aż około 8 procent całkowitej puli tego pierwiastka. To nie przypadek. Miedź jest kofaktorem wielu enzymów, bez których neurony nie mogą sprawnie działać.

Jednym z najważniejszych jest oksydaza cytochromowa c – enzym łańcucha oddechowego w mitochondriach, odpowiedzialny za produkcję energii (ATP). Neurony zużywają ogromne ilości energii, dlatego nawet niewielki niedobór miedzi szybko odbija się na ich pracy. Kolejny kluczowy enzym to dysmutaza ponadtlenkowa (SOD1), która neutralizuje wolne rodniki i chroni komórki nerwowe przed stresem oksydacyjnym.

Miedź uczestniczy także w syntezie neuroprzekaźników. Enzym hydroksylaza dopaminowa przekształca dopaminę w noradrenalinę – substancję niezbędną do utrzymania czujności, nastroju i prawidłowej reakcji na stres. Bez wystarczającej ilości miedzi proces ten zostaje zaburzony. Pierwiastek bierze też udział w tworzeniu i utrzymaniu osłonek mielinowych, które izolują włókna nerwowe i umożliwiają szybkie przewodzenie impulsów.

Dowiedz się więcej w tym temacie: Zsiadłe mleko- kiedyś pili je litrami

Gdy miedzi brakuje – objawy neurologiczne

Niedobór miedzi u zdrowych osób odżywiających się różnorodnie występuje rzadko. Może jednak pojawić się u pacjentów po operacjach bariatrycznych, przy długotrwałym przyjmowaniu wysokich dawek cynku (który konkuruje o wchłanianie), w chorobach jelit utrudniających wchłanianie lub przy żywieniu pozajelitowym bez odpowiedniej suplementacji.

Objawy neurologiczne bywają mylące. Często przypominają niedobór witaminy B12: drętwienie i mrowienie kończyn, zaburzenia czucia głębokiego, niestabilny chód (ataksja czuciowa), a w bardziej zaawansowanych przypadkach – myeloneuropatia z uszkodzeniem rdzenia kręgowego. Towarzyszy temu zwykle anemia i spadek liczby neutrofili. Opóźnienie diagnozy może sprawić, że część uszkodzeń nerwów stanie się nieodwracalna.

W skrajnych przypadkach genetycznych, takich jak choroba Menkesa (defekt transportera ATP7A), niedobór miedzi pojawia się już we wczesnym dzieciństwie i prowadzi do ciężkich zaburzeń rozwoju neurologicznego, drgawek i degeneracji mózgu.

Nadmiar też szkodzi – choroba Wilsona i toksyczność

Organizm reguluje poziom miedzi bardzo precyzyjnie. Nadmiar jest równie niebezpieczny. W chorobie Wilsona (mutacja genu ATP7B) pierwiastek nie jest prawidłowo wydalany z żółcią i gromadzi się w wątrobie, a następnie w mózgu. Skutkiem są uszkodzenia wątroby oraz objawy neurologiczne i psychiatryczne: drżenie, dystonia, zaburzenia mowy, zmiany zachowania.

To także może być dla Ciebie interesujące: Pokrzywa – kiedyś chwast,dzisiaj superfood.

Toksyczność ostra pojawia się rzadko i zwykle po przyjęciu bardzo wysokich dawek (np. z zanieczyszczonej wody lub przypadkowego spożycia związków miedzi). Objawy to nudności, wymioty, ból brzucha i metaliczny posmak w ustach. Górna granica bezpiecznego dziennego spożycia dla dorosłych wynosi około 10 mg.

Zalecane spożycie i naturalne źródła

Dla osób dorosłych zalecane dzienne spożycie miedzi wynosi około 900 mikrogramów. Kobiety w ciąży i karmiące potrzebują nieco więcej. Najbogatsze naturalne źródła to podroby (szczególnie wątroba), owoce morza (ostrygi, małże), orzechy i nasiona, pełnoziarniste produkty zbożowe, ciemna czekolada oraz rośliny strączkowe. Zróżnicowana dieta w zupełności pokrywa zapotrzebowanie u większości ludzi.

– „Miedź to klasyczny przykład pierwiastka, którego zarówno niedobór, jak i nadmiar mogą uszkadzać układ nerwowy. W praktyce klinicznej warto o niej pamiętać zwłaszcza u pacjentów z niewyjaśnionymi zaburzeniami czucia, ataksją lub anemią oporną na leczenie żelazem. Diagnostyka jest prosta – wystarczy oznaczyć poziom miedzi i ceruloplazminy w surowicy” – podkreśla dr n. med. Anna Nowak, neurolog specjalizująca się w neuropatiach niedoborowych z jednego z ośrodków klinicznych w Polsce.

Ten artykuł, może być dla Ciebie interesujący: Pokrzywa – kiedyś chwast,dzisiaj superfood. – kliknij by przeczytać całość

Dlaczego temat wraca właśnie teraz?

Rosnąca popularność restrykcyjnych diet, operacji bariatrycznych oraz suplementacji wysokimi dawkami cynku sprawia, że przypadki niedoboru miedzi pojawiają się częściej niż jeszcze dekadę temu. Jednocześnie badania nad rolą miedzi w neurodegeneracji (w tym w chorobie Alzheimera i Parkinsona) pokazują, że homeostaza tego pierwiastka jest bardziej złożona, niż wcześniej sądzono.

Zrównoważona dieta pozostaje najbezpieczniejszym sposobem utrzymania prawidłowego poziomu miedzi. Suplementacja powinna być zawsze konsultowana z lekarzem, bo samodzielne przyjmowanie wysokich dawek może przynieść więcej szkody niż pożytku.

Czy w dobie coraz bardziej popularnych diet eliminacyjnych i suplementacji „na własną rękę” wystarczająco dbamy o równowagę mikroelementów, które decydują o sprawności naszego układu nerwowego?

Podsumowanie

Miedź to cichy, ale kluczowy gracz w prawidłowej pracy układu nerwowego. Zarówno jej brak, jak i nadmiar mogą prowadzić do poważnych i częściowo nieodwracalnych uszkodzeń. Świadomość roli tego pierwiastka oraz dbałość o zrównoważoną dietę to najprostsza forma profilaktyki neurologicznej, o której warto pamiętać na co dzień.