E-papierosy brudniejsze niż deska klozetowa

Badania przeprowadzone przez Uniwersytet w Lund (Szwecja) i opublikowane w październiku 2025 roku w czasopiśmie „Environmental Science & Technology Letters” wywołały szok. Naukowcy przebadali 120 używanych e-papierosów oddanych anonimowo przez użytkowników w wieku 16–35 lat. Wynik? Na przeciętnym ustniku jednorazowego vapu znaleziono średnio 3,2 miliona jednostek tworzących kolonie bakterii (CFU) na cm². Dla porównania – typowa deska sedesowa w publicznym toalecie ma ich około 1100. To oznacza, że popularny „wapik” jest nawet 2900 razy bardziej zanieczyszczony bakteriologicznie niż sedes.

Skąd tyle bakterii?

E-papierosy brudniejsze niż deska klozetowa. Głównym winowajcą jest konstrukcja samego urządzenia. Ustnik e-papierosa to wilgotne, ciepłe i słodkie środowisko – idealne dla rozwoju mikroorganizmów. Liquid zawiera glicerynę, glikol propylenowy i substancje smakowe, które są świetną pożywką. Do tego dochodzi ślina użytkownika, resztki jedzenia i ciągłe dotykanie ustnika brudnymi palcami. E-papierosy brudniejsze niż deska klozetowa.

Najczęściej wykrywane patogeny to:

• Staphylococcus aureus (w tym szczepy MRSA odporne na metycylinę) – u 68% badanych urządzeń
• Pseudomonas aeruginosa – u 41%
• Candida albicans i inne grzyby pleśniowe – u 57%
• Bakterie jelitowe z grupy coliform (wskazujące na kontakt z kałem) – u 29%

Co szczególnie niepokojące – w 11 próbkach znaleziono bakterie Legionella pneumophila, odpowiedzialne za ciężkie zapalenie płuc (chorobę legionistów).

Jednorazówki gorsze niż wielokrotnego użytku

Najbrudniejsze okazały się popularne jednorazowe e-papierosy typu Elf Bar, Lost Mary czy Geek Bar – średnio 4,7 mln CFU/cm². Urządzenia wielokrotnego użytku z wymiennymi kartridżami wypadały nieco lepiej (ok. 1,8 mln), a najczyściej wypadły podologiczne systemy typu Juul lub Vuse z zamkniętymi kapsułkami („tylko” 680 tys.). Jednak nawet te wartości są kilkaset razy wyższe niż na desce klozetowej.

„Użytkownicy traktują jednorazówki jak produkt higieniczny, którego się nie czyści – mówi dr Anna Holm z Uniwersytetu w Lund. Tymczasem wielu z nich używa tego samego ustnika przez 3–4 tygodnie, trzymając go w kieszeni, torebce, czasem nawet w toalecie”.

WAŻNE TAKŻE : MF chce objąć akcyzą e-papierosy działające w oparciu o indukcję elektromagnetyczną

Zagrożenie większe niż myślano

Dotychczasowe badania skupiały się głównie na składzie chemicznym aerozolu. Teraz okazuje się, że samo dotykanie ustnika może być źródłem poważnych infekcji. W szwedzkim badaniu 14% użytkowników zgłaszało nawracające aftowe zapalenia jamy ustnej, 9% przewlekłe zapalenie gardła, a 4% miało potwierdzone infekcje gronkowcowe skóry wokół ust.

Brytyjska agencja MHRA już zapowiedziała, że od marca 2026 roku wszystkie jednorazowe e-papierosy będą musiały mieć ostrzeżenie sanitarne podobne do tego na paczkach tytoniu. W Norwegii i Danii rozważa się całkowity zakaz sprzedaży jednorazówek ze względów higienicznych i środowiskowych.

Czy e-papierosy są szkodliwe?

Badania naukowe dostarczają coraz więcej dowodów na szkodliwy wpływ e-papierosów na zdrowie. Oto główne zagrożenia: 

• Szkodliwe substancje w aerozolu: Aerozol z e-papierosów to nie jest nieszkodliwa para wodna. Zawiera on potencjalnie toksyczne substancje, w tym metale ciężkie, aldehydy (jak formaldehyd i acetaldehyd) oraz inne związki organiczne, które mogą uszkadzać płuca i serce.
• Uszkodzenia płuc (EVALI): Stosowanie e-papierosów wiąże się z ostrym uszkodzeniem płuc, zwanym EVALI (E-cigarette or Vaping product use-Associated Lung Injury). Inhalacja substancji chemicznych prowadzi do stanów zapalnych w płucach.
• Problemy z układem krążenia: Wdychanie aerozoli negatywnie wpływa na naczynia krwionośne. Może powodować stan zapalny, uszkodzenie naczyń, sztywność tętnic, a w konsekwencji zwiększone ryzyko chorób serca, udaru i zawału.
• Uzależnienie od nikotyny: Nikotyna jest silnie uzależniająca. Używanie e-papierosów, zwłaszcza przez młodzież, może prowadzić do trwałego uzależnienia i stanowić “bramę” do palenia tradycyjnych papierosów w przyszłości.
• Szkodliwość liquidów bez nikotyny: Nawet płyny niezawierające nikotyny są szkodliwe, ponieważ glikol propylenowy i glicerol po podgrzaniu stają się toksyczne. 

Porównanie z tradycyjnymi papierosami:
Chociaż niektóre badania sugerują, że zamiana tradycyjnych papierosów na e-papierosy może zmniejszyć poziom niektórych związków rakotwórczych we krwi, e-papierosy nie są bezpieczną alternatywą. Posiadają unikalny zestaw zagrożeń, a ich długoterminowe skutki zdrowotne wciąż są badane. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) ostrzega przed ich używaniem.