Zmiany energii w ciągu dnia a osobowość – co odkryli naukowcy
W skrócie – zmiany energii w ciągu dnia a osobowość
- Naukowcy wskazują, że ważne jest nie tylko bycie „sową” czy „skowronkiem”, ale także wyrazistość rytmu dobowego, czyli amplituda.
- Osoby z większymi wahaniami energii w ciągu dnia częściej przejawiają neurotyczność i tendencje do zachowań unikowych.
- Badania fMRI pokazały związki między amplitudą a reakcjami mózgu na kary i nagrody.
- Zanonimizowane dane zostały udostępnione w otwartym dostępie dla naukowców z całego świata.
Spis treści
Naukowcy analizują zmiany energii w ciągu dnia
Jak czytamy w PAP, badacze z Uniwersytetu Warszawskiego zwrócili uwagę na to, że codzienne zmiany energii – widoczne jako wyraźne „górki” i „dołki” – mogą być związane z określonymi cechami osobowości. Okazuje się, że osoby z większą zmiennością nastroju i aktywności w ciągu dnia częściej przejawiają neurotyczność i skłonności do unikania trudnych sytuacji.
Rytm dobowy a zdrowie psychiczne
Zegar biologiczny każdego człowieka funkcjonuje nieco inaczej, co wpływa na optymalne pory aktywności, motywację czy samopoczucie. Jak podaje tvn24.pl, do tej pory najczęściej analizowano chronotyp, czyli skłonność do bycia „sową” lub „skowronkiem”. Wyniki badań wskazywały m.in., że osoby preferujące późne godziny aktywności częściej zmagają się z depresją czy cukrzycą typu 2.
Znaczenie amplitudy rytmu okołodobowego
Jak wynika z informacji przekazanych przez PAP, badacze podkreślają, że sam chronotyp to za mało. Istotna jest także wyrazistość rytmu dobowego, określana jako amplituda. Oznacza ona subiektywne poczucie różnic między najlepszymi a najgorszymi momentami dnia. Zespół naukowców wskazuje, że amplituda może mieć kluczowe znaczenie dla zrozumienia mechanizmów pracy mózgu.
Badania z wykorzystaniem rezonansu magnetycznego
Jak czytamy w „Scientific Reports”, grupa 37 młodych dorosłych została poddana badaniu, w którym analizowano zarówno ich cechy osobowości, jak i reakcje neuronalne. Uczestnicy wykonywali zadania związane z ryzykiem utraty lub wygranej pieniędzy, a ich mózgi monitorowano za pomocą fMRI. Dzięki temu można było sprawdzić, w jaki sposób rytm dobowy wpływa na przetwarzanie nagród i kar.
Związek między amplitudą a zachowaniem
Jak wskazuje PAP, osoby z wyższą amplitudą rytmu dobowego miały większą aktywność w obszarach mózgu odpowiedzialnych za reakcje na bodźce negatywne. W praktyce oznacza to, że im większe różnice w samopoczuciu w ciągu dnia, tym większa skłonność do zachowań unikowych. Przykładowo, przewidując nieprzyjemne wydarzenie, takie osoby częściej rezygnują z udziału, by uniknąć negatywnych doświadczeń.
Wnioski badaczy i dalsze perspektywy
Jak donosi tvn24.pl, naukowcy zastrzegają, że zależności te mają charakter korelacyjny i nie dowodzą bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego. Niemniej jednak to pierwsze badanie, które tak wyraźnie pokazuje, że amplituda rytmu dobowego może być równie ważna jak sam chronotyp. Zdaniem autorów analiz w przyszłości możliwe będzie nawet przewidywanie zachowań ludzi w określonych warunkach na podstawie cech zegara biologicznego.
Otwarte dane dla dalszych analiz
Jak czytamy w PAP, zanonimizowane dane z badania, obejmujące m.in. obrazy mózgu i wyniki fMRI, zostały udostępnione w serwisie OpenNeuro.org. Dzięki temu mogą być wykorzystywane przez innych naukowców do pogłębiania wiedzy na temat emocjonalności, przetwarzania bodźców czy koncentracji. W pracach uczestniczyli również badacze z hiszpańskiego Jaume I University, Northeastern Illinois University w USA oraz Instytutu Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN.
Polecamy: Kryzys zdrowia psychicznego nastolatków. Skala problemu wymaga systemowych działań