Białko DMTF1 odmładza starzejące się komórki

W lutym 2026 roku świat nauki obiegła sensacyjna wiadomość: badacze z National University of Singapore (NUS) zidentyfikowali białko, które potrafi „cofnąć zegar” w starzejących się komórkach mózgu. Chodzi o DMTF1 – czynnik transkrypcyjny, którego poziom dramatycznie spada wraz z wiekiem, a którego przywrócenie pozwala zestarzałym komórkom macierzystym nerwowym (NSC) na powrót do aktywności typowej dla młodych organizmów. Odkrycie, opublikowane 12 lutego w prestiżowym czasopiśmie Science Advances, daje realną nadzieję na nowe terapie spowalniające – a być może częściowo odwracające – procesy związane z utratą pamięci i chorobami neurodegeneracyjnymi.

Zespół pod kierunkiem asystenta prof. Ong Sek Tong Derrick oraz dr Liang Yajing analizował ludzkie komórki macierzyste nerwowe hodowane in vitro oraz modele mysie. Okazało się, że w starzejących się mózgach ekspresja DMTF1 jest znacznie obniżona. Gdy naukowcy sztucznie zwiększyli jego poziom w zestarzałych NSC, komórki odzyskały zdolność do podziałów i różnicowania się w nowe neurony. To kluczowy mechanizm, bo właśnie zanik neurogenezy w hipokampie – obszarze odpowiedzialnym za uczenie się i pamięć epizodyczną – jest jednym z głównych powodów spadku funkcji poznawczych u osób starszych.

WARTO WIEDZIEĆ : Obowiązkowe suplementy po 60 roku życia

Jak DMTF1 działa na poziomie komórkowym?

Białko DMTF1-odmładza starzejące się komórki i pełni rolę regulatora genów. Białko to uruchamia kaskadę innych genów, w tym Arid2 i Ss18, które odpowiadają za remodelowanie chromatyny – czyli „rozluźnianie” ciasno upakowanego DNA, co umożliwia aktywację genów związanych z wzrostem i regeneracją. W młodym mózgu ten proces przebiega sprawnie, ale z wiekiem DMTF1 maleje, chromatyna staje się sztywna, a komórki macierzyste wchodzą w stan senescencji – przestają się dzielić i produkować nowe neurony.

W eksperymentach na myszach przywrócenie ekspresji DMTF1 w starzejących się komórkach NSC doprowadziło do ich ponownej proliferacji. Efekt był na tyle wyraźny, że badacze mówią o „częściowym odmłodzeniu” komórek macierzystych mózgu. Co ważne – nie chodziło o całkowite cofnięcie starzenia całego mózgu, lecz o przywrócenie kluczowej funkcji regeneracyjnej w jednym z najistotniejszych rezerwuarów komórek macierzystych.

Naukowcy podkreślają, że mechanizm ten może mieć znaczenie nie tylko dla naturalnego starzenia, ale też dla chorób takich jak choroba Alzheimera, Parkinsona czy po urazach mózgu, gdzie neurogeneza jest zaburzona. DMTF1 nie usuwa istniejących blaszek amyloidowych ani splątków tau, ale może wspomagać odbudowę sieci neuronalnych i poprawiać plastyczność mózgu.

Od laboratorium do kliniki – co dalej?

Odkrycie jest na bardzo wczesnym etapie – dotyczy głównie badań in vitro i na modelach zwierzęcych. Nie ma jeszcze danych z badań na ludziach, a droga do leku lub terapii genowej jest długa. Naukowcy z NUS planują dalsze prace nad precyzyjnymi modulatorami DMTF1 – być może małymi cząsteczkami, które podniosą jego ekspresję lub naśladowałyby jego działanie. Alternatywą mogą być terapie genowe lub edycja epigenetyczna, które pozwoliłyby „włączyć” DMTF1 w specyficznych rejonach mózgu.

Eksperci są ostrożni, ale optymistyczni. „To jeden z najciekawszych celów terapeutycznych ostatnich lat” – komentuje dr Liang Yajing. „Jeśli uda się bezpiecznie zwiększyć aktywność DMTF1 u ludzi, możemy realnie wpłynąć na tempo starzenia się mózgu i spowolnić utratę pamięci”.

W kontekście starzejącego się społeczeństwa – w Polsce osoby powyżej 65. roku życia stanowią już ponad 20% populacji – takie odkrycia nabierają szczególnego znaczenia. Na razie nie ma magicznej tabletki, ale codzienne nawyki (ćwiczenia, dieta bogata w flawonoidy, sen) nadal pozostają najskuteczniejszym sposobem na wsparcie neurogenezy. DMTF1 może jednak stać się punktem zwrotnym w poszukiwaniu farmakologicznego „eliksiru młodości” dla mózgu.