Zakrzepica nie daje tylko bólu nóg.

Obrzęk jednej nogi, ból łydki i zaczerwienienie skóry to objawy, które najczęściej kojarzymy z zakrzepicą. Problem w tym, że zakrzep może przez długi czas nie dawać żadnych wyraźnych sygnałów. A kiedy skrzeplina przemieści się do płuc, pierwsze symptomy mogą pojawić się nagle w klatce piersiowej lub układzie oddechowym. Jak rozpoznać sygnały ostrzegawcze i kiedy nie wolno czekać?

Zakrzepica żył głębokich (DVT) i zatorowość płucna (PE) należą do tzw. żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. To nie jest wyłącznie problem osób starszych. Ryzyko może wzrastać m.in. po operacji, podczas długotrwałego unieruchomienia, po długiej podróży, w ciąży czy przy niektórych chorobach.

Co ważne, według Centers for Disease Control and Prevention około połowa przypadków zakrzepicy żył głębokich może przebiegać bez charakterystycznych objawów.

WRTO PRZECZYTAĆ : Tak może działać kreatyna w organizmie

Zakrzepica nie zawsze zaczyna się od bólu nogi

Najbardziej typowe objawy zakrzepicy żył głębokich dotyczą kończyny, w której powstała skrzeplina.

Może pojawić się:

• obrzęk nogi lub ręki,
• ból albo tkliwość bez wyraźnego urazu,
• uczucie ciepła skóry,
• zaczerwienienie lub zmiana jej zabarwienia.

Charakterystyczne jest zwłaszcza to, że dolegliwości mogą dotyczyć jednej kończyny, a nie obu jednocześnie.

Nie oznacza to jednak, że każdy obrzęk łydki jest zakrzepicą. Podobne objawy mogą występować m.in. przy urazach mięśni, infekcjach skóry czy zapaleniu powierzchownych żył. Dlatego sam wygląd nogi nie wystarcza do postawienia diagnozy. Potrzebne są odpowiednie badania.

Zakrzep może być także w ręce

Zakrzepica nie daje tylko bólu nóg. Choć większość osób kojarzy zakrzepicę z nogami, zakrzepica żył głębokich może wystąpić również w kończynie górnej.

Sygnały są podobne: nagły lub niewyjaśniony obrzęk, ból, tkliwość, zwiększone ucieplenie skóry czy jej zaczerwienienie.

Dlatego uporczywego jednostronnego obrzęku ręki również nie powinno się automatycznie tłumaczyć przeciążeniem.

Najważniejsze objawy mogą pojawić się w klatce piersiowej

Największe zagrożenie pojawia się wtedy, gdy fragment skrzepliny oderwie się i wraz z krwią dotrze do płuc.

Dochodzi wówczas do zatorowości płucnej — potencjalnie bardzo poważnego stanu wymagającego natychmiastowej pomocy medycznej. Co istotne, zatorowość może wystąpić bez wcześniejszych charakterystycznych objawów zakrzepicy w nodze czy ręce.

Objawy alarmowe to przede wszystkim:

Ten artykuł, może być dla Ciebie interesujący: Zsiadłe mleko- kiedyś pili je litrami – kliknij by przeczytać całość

• nagła lub niewyjaśniona duszność,
• ból lub dyskomfort w klatce piersiowej, często nasilający się przy głębokim oddechu lub kaszlu,
• przyspieszone albo nieregularne bicie serca,
• kaszel, czasami z odkrztuszaniem krwi,
• zawroty głowy,
• omdlenie lub znaczne osłabienie.

W przypadku takich objawów nie należy czekać na ich samoistne ustąpienie. Potrzebna jest natychmiastowa pomoc medyczna.

„Największym problemem jest lekceważenie nietypowych sygnałów”

— Zakrzepica nie ma jednego charakterystycznego objawu, który pozwala rozpoznać ją w domu. Szczególnie istotne jest połączenie objawów z czynnikami ryzyka oraz szybka ocena lekarska — podkreśla lekarz zajmujący się chorobami układu krążenia.

To ważna zasada. Nie należy próbować samodzielnie rozpoznawać zakrzepicy wyłącznie na podstawie bólu czy obrzęku.

Lekarz może zlecić badania laboratoryjne oraz badania obrazowe. W diagnostyce zakrzepicy żył głębokich wykorzystywane jest m.in. badanie ultrasonograficzne, natomiast przy podejrzeniu zatorowości płucnej konieczne może być obrazowanie klatki piersiowej.

Kto powinien szczególnie uważać?

Zakrzep może powstać u osoby bez wcześniejszej historii choroby, ale istnieją sytuacje zwiększające ryzyko.

Należą do nich m.in.:

Długotrwałe unieruchomienie. Wielogodzinne siedzenie, pobyt w szpitalu czy długotrwałe leżenie ograniczają przepływ krwi w żyłach. Długie podróże również mogą zwiększać ryzyko, zwłaszcza gdy występują dodatkowe czynniki ryzyka.

Operacja lub hospitalizacja. Ryzyko jest szczególnie istotne w okresie okołooperacyjnym i podczas pobytu w szpitalu.

Niektóre choroby. Znaczenie mają m.in. choroby nowotworowe i inne przewlekłe problemy zdrowotne.

Ciąża i okres po porodzie. W tym czasie zmienia się układ krzepnięcia, co może zwiększać ryzyko zakrzepów.

Estrogeny. Niektóre leki zawierające estrogen, w tym część hormonalnych metod antykoncepcji i hormonalnej terapii zastępczej, są wymieniane jako czynnik zwiększający ryzyko.

To może Cię zainteresować: Pokrzywa – kiedyś chwast,dzisiaj superfood.

Znaczenie mają także wiek, nadmierna masa ciała, wcześniejsza zakrzepica, obciążenia rodzinne oraz urazy.

Po długiej podróży warto obserwować organizm

Zakrzepica związana z podróżowaniem często kojarzona jest wyłącznie z samolotem. Tymczasem problemem jest przede wszystkim długotrwałe ograniczenie ruchu — podobne sytuacje mogą wystąpić podczas wielogodzinnej podróży samochodem, autobusem czy pociągiem.

Jeśli po długiej podróży pojawi się niewyjaśniony obrzęk lub ból jednej nogi albo ręki, warto skontaktować się z lekarzem.

Jeszcze większej czujności wymagają objawy sugerujące zatorowość płucną.

Czy można zapobiegać zakrzepicy?

Nie wszystkim przypadkom da się zapobiec, ale ograniczanie długotrwałego bezruchu jest jednym z podstawowych elementów profilaktyki.

Podczas wielogodzinnego siedzenia warto regularnie poruszać nogami i, jeśli sytuacja na to pozwala, wstawać oraz chodzić. Osoby z dodatkowymi czynnikami ryzyka powinny przed długą podróżą omówić z lekarzem indywidualne sposoby profilaktyki.

Po operacji lub hospitalizacji szczególnie ważne jest stosowanie się do zaleceń dotyczących poruszania się i profilaktyki przeciwzakrzepowej.

Jeśli ciekawi Cię ten temat, to tutaj mamy drugi artykuł o podobnej tematyce: Pokrzywa – kiedyś chwast,dzisiaj superfood.

Nie należy natomiast samodzielnie rozpoczynać przyjmowania leków przeciwkrzepliwych „na wszelki wypadek”. Ich zastosowanie powinno wynikać z oceny ryzyka i decyzji medycznej.

Najważniejsze: nie każdy objaw oznacza zakrzepicę

Ból łydki może mieć dziesiątki przyczyn. Podobnie duszność czy kołatanie serca nie muszą oznaczać zatorowości płucnej.

Problem polega na tym, że zakrzepicy nie można wiarygodnie wykluczyć wyłącznie na podstawie obserwacji objawów w domu. Choroby mogą się na siebie nakładać, a niektóre przypadki zakrzepicy przebiegają niemal bezobjawowo.

Dlatego znaczenie ma kontekst.

Jeśli jednostronny obrzęk pojawia się po operacji, długim unieruchomieniu albo podróży, nie warto go ignorować. Jeżeli natomiast dochodzi do nagłej duszności, bólu w klatce piersiowej, omdlenia lub krwioplucia, sytuacja wymaga pilnej pomocy medycznej.

Zakrzepica — objawy, których nie wolno przegapić

Najprościej zapamiętać dwie grupy sygnałów.

Noga lub ręka: obrzęk, niewyjaśniony ból lub tkliwość, ocieplenie skóry oraz jej zaczerwienienie lub zmiana koloru.

Klatka piersiowa i oddychanie: nagła duszność, ból nasilający się przy głębokim oddechu, przyspieszone lub nieregularne bicie serca, kaszel z krwią, zawroty głowy lub omdlenie.

Druga grupa objawów jest szczególnie alarmująca, ponieważ może wskazywać na zatorowość płucną.

Podsumowanie

Zakrzepica potrafi być podstępna. Czasem zaczyna się od obrzęku jednej nogi, czasem od bólu, którego nie sposób wyjaśnić urazem. Innym razem nie daje żadnego wyraźnego sygnału, a pierwszym objawem poważnego problemu staje się nagła duszność.

Dlatego warto znać podstawowe symptomy, ale równie ważne jest rozumienie ich ograniczeń. Objaw nie jest diagnozą. O tym, czy rzeczywiście doszło do powstania zakrzepu, decyduje odpowiednia ocena lekarska i diagnostyka.

W przypadku nagłych problemów z oddychaniem, bólu w klatce piersiowej, krwioplucia, omdlenia lub gwałtownego pogorszenia stanu zdrowia nie należy czekać ani próbować leczyć się samodzielnie.

Bo w przypadku zakrzepicy czasem najważniejszym „objawem” jest świadomość, że nie wolno zlekceważyć tego, co pojawiło się nagle i bez wyraźnej przyczyny.