Rak jelita grubego – przełom w leczeniu?

Krakowscy naukowcy mogą być na progu jednego z najważniejszych odkryć w polskiej medycynie ostatnich lat. Zespół badaczy z trzech prestiżowych ośrodków naukowych opracował innowacyjną cząsteczkę, która w testach laboratoryjnych wykazuje niezwykłą skuteczność w walce z rakiem jelita grubego. Co więcej, nowy związek chemiczny działa wybiórczo, atakując komórki nowotworowe i pozostawiając nietknięte zdrowe tkanki. To odkrycie daje nadzieję milionom pacjentów na całym świecie, którzy borykają się z jednym z najczęstszych i najbardziej śmiertelnych nowotworów.

Rak jelita grubego stanowi ogromny problem zdrowotny na skalę globalną. Według danych z 2022 roku na świecie diagnozuje się rocznie blisko 2 miliony nowych zachorowań, a około 900 tysięcy osób umiera z powodu tej choroby. Jest to trzeci najczęściej występujący nowotwór i drugi pod względem śmiertelności. W Polsce sytuacja również jest alarmująca. Co roku rozpoznaje się od 18 do 20 tysięcy nowych przypadków raka jelita grubego, z czego połowa kończy się śmiercią pacjenta. Szczególnie niepokojący jest rosnący trend zachorowań wśród osób poniżej 50 roku życia, co wymaga pilnego poszukiwania nowych, skuteczniejszych metod leczenia.

Cząsteczka DK-AT390HCl – nadzieja na nową terapię

Rak jelita grubego – przełom w leczeniu ? Przełomowy związek chemiczny oznaczony symbolem DK-AT390HCl powstał w wyniku intensywnych badań prowadzonych przez interdyscyplinarny zespół naukowców z Politechniki Krakowskiej, Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie oraz Instytutu Immunologii i Terapii Doświadczalnej Polskiej Akademii Nauk. Liderem projektu jest doktor inżynier Damian Kułaga z Wydziału Inżynierii i Technologii Chemicznej Politechniki Krakowskiej, który od kilku lat prowadzi prace nad projektowaniem związków chemicznych o potencjale przeciwnowotworowym.

Cząsteczka DK-AT390HCl została wyselekcjonowana spośród ponad 200 zaprojektowanych i zsyntetyzowanych substancji. Powstała jako pochodna tryptaminy wzbogacona o struktury triazyny i pirymidyny. Co ciekawe, początkowo związek ten był testowany pod kątem skuteczności w leczeniu potrójnie negatywnego raka piersi, jednak nie wykazywał w tym przypadku spektakularnych rezultatów. Przełom nastąpił, gdy naukowcy postanowili przetestować cząsteczkę na komórkach raka jelita grubego.

Doktor Izabela Siemińska z Katedry Chorób Zakaźnych, Inwazyjnych i Ochrony Zdrowia Publicznego na Wydziale Medycyny Weterynaryjnej Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie, specjalizująca się w immunoonkologii raka jelita grubego, przeprowadziła zaawansowane analizy biologiczne nowych związków. Badania na liniach komórkowych przyniosły zaskakujące wyniki. Związek DK-AT390HCl okazał się wyjątkowo aktywny wobec komórek raka jelita grubego, jednocześnie praktycznie nie uszkadzając zdrowych komórek. Ta selektywność działania, potwierdzona dodatkowymi badaniami, wskazuje na duży potencjał terapeutyczny nowej cząsteczki.

Mechanizm działania DK-AT390HCl opiera się na hamowaniu autofagii komórek nowotworowych ( raka jelita grubego ). Autofagia to naturalny proces komórkowy, który pozwala komórkom przetrwać w trudnych warunkach, na przykład podczas chemioterapii. Komórki nowotworowe wykorzystują ten mechanizm jako sposób obrony przed działaniem leków. Blokowanie autofagii pozbawia je tej możliwości, czyniąc je bardziej podatnymi na zniszczenie. Cząsteczka oddziałuje z określoną kinazą lipidową, prowadząc do zakłócenia procesów obronnych komórek rakowych. Jak tłumaczy doktor Kułaga, celem jest powstrzymanie procesu, który pozwala komórkom nowotworowym się bronić.

Ochrona patentowa i perspektywy rozwoju

Rak jelita grubego – przełom w leczeniu ? Znaczenie odkrycia krakowskich naukowców potwierdza fakt, że zostało ono już objęte czterema patentami oraz dwoma zgłoszeniami patentowymi. Projekt figuruje również w oficjalnych bazach i raportach instytucji finansujących badania naukowe. Naukowcy dysponują już wstępnym profilem bezpieczeństwa in vivo, który na obecnym etapie oceniany jest jako obiecujący. Rozważana jest również możliwość rozszerzenia ochrony patentowej na rynki europejskie.

Doktor Kułaga podkreśla, że obecnie badania znajdują się na czwartym poziomie gotowości technologicznej. Przy odpowiednim finansowaniu zespół jest w stanie osiągnąć poziom szósty, czyli gotowość do rozpoczęcia badań klinicznych. To jednak dopiero początek długiej drogi. Jak zaznacza doktor Siemińska, mimo bardzo obiecujących wyników, proces wprowadzenia nowego leku na rynek jest długi i może być wyboista. Wymaga wielu kolejnych etapów badań, w tym szczegółowych badań przedklinicznych i klinicznych z udziałem pacjentów.

Naukowcy mają już więcej niż zalążek leku. Jak określa to lider zespołu badawczego, to wczesna wersja działającego systemu terapeutycznego. Zespół planuje kontynuację badań, aby potwierdzić skuteczność cząsteczki na ludzkich tkankach i w modelach zwierzęcych. Rozważane są również różne scenariusze komercjalizacji wynalazku. Jedną z opcji jest sprzedaż praw patentowych firmie farmaceutycznej – polskiej lub zagranicznej – przy zagwarantowaniu wcześniej międzynarodowej ochrony patentowej. Taki model mógłby przyspieszyć dalsze prace rozwojowe i przybliżyć moment, gdy nowa terapia będzie dostępna dla pacjentów.

Odkrycie krakowskich naukowców wpisuje się w szerszy trend poszukiwania precyzyjnych terapii onkologicznych, które działają celowo na komórki nowotworowe, minimalizując szkodliwy wpływ na organizm. Tradycyjne metody leczenia raka, takie jak chemioterapia, często charakteryzują się wysoką toksycznością i poważnymi skutkami ubocznymi, ponieważ niszczą nie tylko komórki rakowe, ale także zdrowe, szybko dzielące się tkanki. Nowa cząsteczka DK-AT390HCl, dzięki swojej selektywności, może potencjalnie oferować skuteczną terapię przy znacznie ograniczonych działaniach niepożądanych.

Warto podkreślić, że polscy naukowcy wykazują się rosnącym potencjałem w dziedzinie badań biomedycznych. Odkrycie z Krakowa potwierdza, że polskie ośrodki naukowe są w stanie konkurować na arenie międzynarodowej i tworzyć innowacyjne rozwiązania, które mogą realnie zmienić życie milionów ludzi. Współpraca między różnymi instytucjami naukowymi – Politechniką Krakowską, Uniwersytetem Rolniczym i Instytutem PAN – pokazuje także siłę interdyscyplinarnego podejścia do rozwiązywania złożonych problemów medycznych.

WAŻNE TAKŻE : RAK PROSTATY I JEGO NIEPOKOJĄCE OBJAWY