Narodowy Program Zdrowia przedłużony do 2026 roku

Narodowy Program Zdrowia (NPZ) na lata 2021-2025, kluczowy dokument strategiczny określający priorytety polityki zdrowia publicznego w Polsce, został oficjalnie przedłużony o rok – do końca 2026 roku. Decyzja ta, ogłoszona pod koniec grudnia 2025 roku poprzez nowelizację rozporządzenia Rady Ministrów, ma zapewnić ciągłość działań profilaktycznych i edukacyjnych w obliczu trwających prac nad nowelizacją ustawy o zdrowiu publicznym. Choć program zyskał nowe zadania dostosowane do aktualnych wyzwań zdrowotnych, nie towarzyszy temu zwiększenie środków finansowych. Eksperci podkreślają, że brak dodatkowych funduszy może ograniczyć skuteczność realizacji rozszerzonego zakresu obowiązków.

NPZ, ustanowiony na podstawie ustawy z 11 września 2015 roku o zdrowiu publicznym, definiuje cele strategiczne i operacyjne mające na celu wydłużenie życia w zdrowiu, zmniejszenie nierówności zdrowotnych oraz przeciwdziałanie głównym zagrożeniom, takim jak choroby cywilizacyjne, uzależnienia czy problemy środowiskowe. Obecny program, przyjęty w 2021 roku, skupia się na promocji zdrowego stylu życia, profilaktyce chorób niezakaźnych, ochronie zdrowia psychicznego oraz adaptacji do zmian demograficznych. Przedłużenie wynika z potrzeby uniknięcia przerwy w działaniach, które wymagają długoterminowej systematyczności. Jak podkreślono w uzasadnieniu nowelizacji, zdrowie publiczne nie toleruje vakuum – efekty kampanii edukacyjnych czy programów monitorujących pojawiają się dopiero po latach konsekwentnej realizacji.

Rozporządzenie zmieniające, opublikowane 30 grudnia 2025 roku w Dzienniku Ustaw, wchodzi w życie z dniem 31 grudnia 2025 roku, zapewniając płynne przejście. Większość dotychczasowych zadań pozostaje bez zmian, co pozwoliło na prostą nowelizację istniejącego dokumentu zamiast tworzenia nowego. Jednak zakres programu został uzupełniony o elementy odpowiadające na współczesne wyzwania, takie jak starzenie się społeczeństwa, zmiany klimatyczne czy specyficzne potrzeby grup zawodowych.

WAŻNE TAKŻE : Lekarze mają leczyć nie tylko lekami, ale i jedzeniem

Nowe zadania w przedłużonym NPZ: odpowiedź na bieżące wyzwania

Narodowy Program Zdrowia przedłużony .Kluczową zmianą jest wprowadzenie nowych interwencji, które mają wzmocnić monitoring i profilaktykę w obszarach wcześniej niedostatecznie adresowanych. Wśród nich wyróżniają się badania zdrowia dzieci i młodzieży w ramach międzynarodowego projektu Health Behaviour in School-aged Children (HBSC), które pozwolą na lepsze zrozumienie zachowań ryzyka wśród młodych Polaków, takich jak palenie, spożycie alkoholu czy aktywność fizyczna. Podobnie, Polskie Badanie Starzenia się Ludności (GAPS) ma dostarczyć danych o zdrowiu seniorów, co jest kluczowe w kontekście szybko starzejącego się społeczeństwa Polski.

Program uzupełniono również o działania dotyczące zdrowia środowiskowego i wpływu zmian klimatu na zdrowie publiczne – np. monitoring zagrożeń związanych z ekstremalnymi warunkami pogodowymi czy zanieczyszczeniem powietrza. Dodano zadania związane ze zdrowiem służb mundurowych, co obejmuje profilaktykę stresu pourazowego i chorób zawodowych wśród policjantów, strażaków czy żołnierzy. Wreszcie, rozwój systemu ProfiBaza ma ułatwić dostęp do informacji o programach profilaktycznych poprzez Internetowe Konto Pacjenta, integrując dane z różnych źródeł i promując udział w badaniach przesiewowych.

Te nowości wynikają z analizy doświadczeń z lat 2021-2025 oraz rekomendacji organizacji międzynarodowych, takich jak Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) czy Agenda 2030 ONZ. Program pozostaje spójny z globalnymi celami, w tym ochroną zdrowia psychicznego i przeciwdziałaniem chorobom przewlekłym. Aktualizacja obejmuje też zmiany instytucjonalne – np. dostosowanie katalogu realizatorów do reorganizacji administracji publicznej.

Brak dodatkowych środków: wyzwanie dla realizacji

Największe kontrowersje budzi fakt, że przedłużeniu programu nie towarzyszy wzrost finansowania. Nakłady na 2026 rok zaplanowano na poziomie dotychczasowych wydatków, bez alokacji nowych środków na rozszerzone zadania. Finansowanie NPZ opiera się głównie na budżecie państwa, funduszach celowych ministra zdrowia oraz środków własnych realizatorów, takich jak samorządy czy organizacje pozarządowe. W ustawie budżetowej na 2026 rok przewidziano m.in. 30 mln zł na telefon wsparcia i zaufania, który dotychczas był finansowany z NPZ, ale to wyjątek.

Eksperci z branży zdrowia publicznego wskazują, że brak dodatkowych funduszy może utrudnić pełne wdrożenie nowych zadań. Na przykład badania HBSC czy GAPS wymagają znacznych zasobów na ankiety, analizy i raporty. Podobnie rozwój ProfiBazy to inwestycja w infrastrukturę IT. Bez wzrostu budżetu realizatorzy będą musieli polegać na redystrybucji istniejących środków, co grozi obniżeniem jakości dotychczasowych działań. Decyzja ta wynika z trwających prac nad nową ustawą o zdrowiu publicznym, która ma zapewnić stabilniejsze finansowanie w przyszłości, ale na razie pozostawia zdrowie publiczne w stanie przejściowym.

Przedłużenie NPZ to krok w dobrym kierunku, zapewniający ciągłość kluczowych inicjatyw. Jednak bez adekwatnego wsparcia finansowego nowe zadania mogą pozostać jedynie na papierze. Rok 2026 będzie testem dla systemu – czy uda się pogodzić ambicje z realiami budżetowymi, przygotowując grunt pod nową strategię po nowelizacji ustawy.