Kolonoskopia – inteligentna “pigułka” do połknięcia

Kolonoskopia od dekad pozostaje złotym standardem w wykrywaniu raka jelita grubego, ale dla milionów pacjentów na świecie jest procedurą budzącą lęk i wstyd. Przygotowanie z płukaniem jelit, znieczulenie ogólne i ryzyko powikłań sprawiają, że co trzecia osoba odkłada lub całkowicie rezygnuje z badania.Kolonoskopia to badanie endoskopowe jelita grubego, wykonywane przy użyciu długiego, cienkiego, elastycznego instrumentu z kamerą na końcu (kolonoskopu). Kolonoskopia pozwala lekarzowi obejrzeć wnętrze jelita na monitorze. Najczęściej jest to nieprzyjemne, ale dzięki sedacji wielu pacjentów praktycznie nie czuje dyskomfortu. Teraz izraelscy i europejscy naukowcy wprowadzają przełom: kapsułkę endoskopową drugiej generacji PillCam COLON 3, która pozwala obejrzeć całe jelito grube po prostu… połknięciu tabletki wielkości dużej witaminy.

Jak działa kapsułka, która zastępuje tradycyjną kolonoskopię?

PillCam COLON 3 to nie jest zwykła kamera w pigułce, jaką znamy od 20 lat. Nowa generacja wyposażona jest w dwie kamery 4K rejestrujące obraz z prędkością od 2 do nawet 35 klatek na sekundę – system sam dostosowuje tempo w zależności od szybkości przesuwania się kapsułki przez jelito. Dzięki sztucznej inteligencji urządzenie rozpoznaje podejrzane zmiany (polipy, owrzodzenia, krwawienia) już w trakcie badania i automatycznie zwiększa częstotliwość zdjęć w newralgicznych miejscach.

Kapsułka ma 32 × 11 mm, jest całkowicie jednorazowa i wydalana naturalnie po 8–12 godzinach. Pacjent nie potrzebuje znieczulenia, nie musi brać dnia wolnego od pracy i może wrócić do normalnych zajęć zaraz po połknięciu. Jedynym wymogiem pozostaje przygotowanie jelita – podobnie jak przy klasycznej kolonoskopii – ale w najnowszych protokołach wystarczy 2 litry preparatu Moviprep zamiast 4 litrów stosowanych dawniej.

Badania kliniczne opublikowane w 2024 roku w „The Lancet Gastroenterology & Hepatology” wykazały, że czułość PillCam COLON 3 w wykrywaniu polipów powyżej 6 mm wynosi 94%, a powyżej 10 mm aż 97% – czyli praktycznie identycznie jak w tradycyjnej kolonoskopii optycznej.

Kiedy kapsułka może całkowicie wyprzeć klasyczną kolonoskopię?

Na razie nie u wszystkich pacjentów. Kapsułka nie pozwala na pobranie wycinka ani usunięcie polipa w trakcie badania – jeśli sztuczna inteligencja wykryje coś podejrzanego, i tak konieczna będzie klasyczna kolonoskopia zabiegowa. Dlatego obecnie metoda polecana jest przede wszystkim osobom:

• z przeciwwskazaniami do znieczulenia ogólnego
• po nieudanych próbach klasycznej kolonoskopii (np. z powodu zrostów czy skrętu jelita)
• w wieku 45–75 lat w ramach badań przesiewowych, u których ryzyko raka jest średnie
• odmawiającym tradycyjnego badania z powodów psychologicznych

W Izraelu i kilku krajach Europy Zachodniej (Wielka Brytania, Niemcy, Francja) kapsułka została już w 2024–2025 roku wpisana na listę procedur refundowanych w programach przesiewowych wobec raka jelita grubego. W Polsce nadal pozostaje procedurą płatną – koszt to 4200–5800 zł w zależności od ośrodka.

Przyszłość już trwa: trzecia generacja i „inteligentne jelito”

Naukowcy nie zamierzają poprzestać na PillCam COLON 3. W laboratoriach w Hajfie i Cambridge trwają testy kapsułek czwartej generacji wyposażonych w mikroskopijne ramiona, które będą mogły pobrać wycinek lub nawet wyciąć mały polip laserem. Inny projekt – CapsuBot – zakłada kapsułkę sterowaną magnetycznie z zewnątrz, która będzie mogła się zatrzymać w dowolnym miejscu jelita i wrócić „pod prąd” w razie potrzeby.

WARTO TAKŻE PRZECZYTAĆ : Kolonoskopia – badanie , które ratuje życie .

„Za 5–8 lat klasyczna kolonoskopia stanie się procedurą wyłącznie zabiegową, a samo oglądanie jelita będzie się odbywało wyłącznie kapsułkowo” – prognozuje prof. Rami Eliakim, jeden z twórców technologii PillCam z centrum medycznego Sheba w Tel Avivie.