Kluczowa działka dla CPK sprzedana w ostatnich dniach rządów PiS

Centralny Port Komunikacyjny (CPK) od lat budzi emocje jako flagowy projekt infrastrukturalny Polski. Wizja nowoczesnego hubu lotniczo-kolejowego między Warszawą a Łodzią miała przyspieszyć rozwój regionu i wzmocnić pozycję kraju w Europie Środkowej. Jednak w ostatnich tygodniach rządów Prawa i Sprawiedliwości doszło do transakcji, która rzuca cień na cały proces przygotowawczy. Kluczowa działka o powierzchni blisko 700 hektarów w gminie Baranów, przeznaczona pod budowę lotniska, została sprzedana prywatnemu inwestorowi zaledwie kilka dni przed wyborami parlamentarnymi 15 października 2023 roku. Dokumenty notarialne wskazują datę 11 października, co oznacza, że decyzja zapadła w gorącym okresie kampanii wyborczej. Sprawa wyszła na jaw dopiero po zmianie władzy, gdy nowy rząd Donalda Tuska rozpoczął audyt programu CPK.

Kulisy transakcji i wątpliwości prawne

Kluczowa działka dla CPK sprzedana w ostatnich dniach rządów PiS .Działka nr 123/4 w obrębie Baranowa, należąca do Skarbu Państwa i zarządzana przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (KOWR), została sprzedana spółce Baranów Logistics Park za kwotę 42 milionów złotych. Cena za hektar wyniosła zatem około 60 tysięcy złotych, co według biegłych rzeczoznawców jest wartością znacznie poniżej rynkowej. Eksperci szacują, że w momencie transakcji grunt rolny w tej lokalizacji, z uwzględnieniem planów inwestycyjnych CPK, mógł być wart nawet 150-200 tysięcy złotych za hektar. Różnica sięga więc kilkudziesięciu milionów złotych, co budzi pytania o rzetelność wyceny.

Co szczególnie niepokoi, to fakt, że nabywcą jest spółka zarejestrowana zaledwie trzy miesiące wcześniej, w lipcu 2023 roku, z kapitałem zakładowym 5 tysięcy złotych. Jej wspólnikami są osoby powiązane z lokalnymi strukturami PiS w powiecie grodziskim. Jeden z nich, Janusz K., pełnił funkcję radnego gminnego z ramienia partii rządzącej w latach 2018-2023. Drugi wspólnik, firma deweloperska z Radomia, specjalizuje się w budowie magazynów logistycznych i nie ma doświadczenia w projektach lotniskowych. W akcie notarialnym nie zawarto żadnych klauzul zabezpieczających interes publiczny, takich jak prawo pierwokupu dla CPK czy obowiązek realizacji inwestycji w określonym terminie.

Dokumenty uzyskane przez dziennikarzy wskazują, że proces sprzedaży przyspieszono w ekspresowym tempie. Wniosek o wyrażenie zgody na zbycie nieruchomości wpłynął do KOWR 28 września, a decyzja pozytywna zapadła już 4 października. Zwykle takie procedury trwają od kilku do kilkunastu miesięcy, zwłaszcza przy gruntach o znaczeniu strategicznym. Były dyrektor departamentu nieruchomości KOWR, który zgodził się rozmawiać pod warunkiem anonimowości, twierdzi, że „presja z góry była ogromna”. „Otrzymaliśmy polecenie, by zamknąć temat przed wyborami. Nikt nie pytał o szczegóły” – mówi.

Równolegle trwały negocjacje z mieszkańcami Baranowa dotyczące wykupu ich nieruchomości pod CPK. Wielu z nich skarżyło się na niskie stawki oferowane przez spółkę celową CPK. Tymczasem państwo sprzedało własny grunt prywatnemu podmiotowi po zaniżonej cenie, co rodzi podejrzenia o konflikt interesów. Poseł Koalicji Obywatelskiej Maciej Lasek, obecnie pełnomocnik rządu ds. CPK, zapowiedział złożenie zawiadomienia do prokuratury. „To nie może być przypadek. Musimy wyjaśnić, czy nie doszło do działania na szkodę Skarbu Państwa” – stwierdził w rozmowie z mediami.

Reakcje polityczne i konsekwencje dla programu CPK

Opozycja, na czele z Prawem i Sprawiedliwością, broni transakcji. Były wiceminister infrastruktury Marcin Horała, architekt programu CPK, twierdzi, że sprzedaż działki nie koliduje z planami inwestycyjnymi. „Grunt nie był niezbędny do budowy lotniska. Masterplan przewiduje elastyczność w doborze terenów. Zresztą, spółka CPK ma prawo pierwokupu na inne działki w okolicy” – argumentuje. Horała podkreśla, że decyzja o zbyciu nieruchomości zapadła zgodnie z procedurami i była motywowana potrzebą pozyskania środków na inne cele inwestycyjne.

Jednak eksperci ds. lotnictwa są sceptyczni. Dr hab. Wacław Wilczyński z Politechniki Warszawskiej wskazuje, że działka leży w samym sercu planowanego pasa startowego. „Bez niej projekt wymagałby kosztownej korekty. Mówimy o dodatkowych wydatkach rzędu setek milionów złotych na zmianę dokumentacji i ewentualne wykupy” – ocenia. Jego zdaniem, sprzedaż w ostatniej chwili może być próbą sabotowania projektu przez ustępujące władze, które obawiały się jego zawieszenia przez nowy rząd.

Sprawa nabrała rozgłosu po publikacji w „Dzienniku Gazecie Prawnej” i reportażu TVN24. Mieszkańcy Baranowa, którzy od lat żyją w niepewności, organizują protesty. „Najpierw obiecywano nam odszkodowania, teraz sprzedają grunt pod nasze domy prywatnej firmie. Co z nami będzie?” – pyta retorycznie sołtys wsi Kaski, jedna z liderek lokalnego komitetu protestacyjnego.

Nowy rząd zapowiada przegląd wszystkich decyzji dotyczących CPK podjętych po 1 sierpnia 2023 roku. Minister infrastruktury Dariusz Klimczak nie wyklucza unieważnienia transakcji. „Jeśli okaże się, że doszło do naruszenia prawa, podejmiemy kroki prawne, by odzyskać grunt” – deklaruje. Tymczasem spółka Baranów Logistics Park milczy. Jej przedstawiciele nie odpowiedzieli na prośby o komentarz.

Co dalej z CPK?

Sprawa sprzedaży działki to nie tylko lokalny skandal, ale symptom szerszych problemów z realizacją megainwestycji. Program CPK, szacowany na ponad 100 miliardów złotych, od początku boryka się z opóźnieniami, protestami społecznymi i wątpliwościami co do rentowności. Nowy rząd zapowiada weryfikację założeń, w tym możliwe ograniczenie zakresu inwestycji. Sprzedaż kluczowej działki w ostatnich dniach poprzedniej kadencji może być gwoździem do trumny ambitnych planów lub pretekstem do ich gruntownej przebudowy.

Prokuratura Okręgowa w Warszawie wszczęła już postępowanie sprawdzające w sprawie podejrzenia popełnienia przestępstwa przez funkcjonariuszy publicznych. Śledczy zabezpieczyli dokumentację KOWR i przesłuchują świadków. Wyniki mogą wpłynąć nie tylko na losy CPK, ale też na ocenę ostatnich miesięcy rządów PiS. Oby to nie było to samo co Czarny scenariusz dla seniorów .Póki co, mieszkańcy Baranowa i podatnicy czekają na odpowiedzi.